Sîret-i Enbiyâ derslerimizde bu hafta Hz. Îsâ’nın mûcizevî doğumu ve sonrasındaki olayları işledik. Muhammed Emin Yıldırım hocamız, “Annenin Sessizliği, Bebeğin Haykırışı” başlığı altında Hz. Meryem’in doğum sonrası yaşadıklarını, bebek Îsâ’nın eşsiz hutbesini, o günkü halkın tepkisini ve bütün bunların bize verdiği mesajların neler olduğunu anlattı. Özellikle dersin son kısmında dikkat çekilen üç nokta gerçekten üzerinde durulması gereken noktalardı. Haftaya Hz. Îsâ (as) ile yolculuğumuz devam edecek…
Dersten Cümleler
Receb-i Şerif’in Şaban-ı Muazzama’ya yaslandığı bir zaman dilimden Rabbimize sonsuz hamdler olsun yine Sîret-i Enbiyâ derslerimize kavuştuk.
Anlatılması ve anlaşılması zor bir kıssa Hz. Meryem ve Hz. Îsâ kıssası…
Peygamber kıssalarındaki bazı olaylar, özellikle de bazı mûcizeler insanlık ufkunu genişletme ve derinleştirme mesajları taşımaktadır.
Meryem sûresi 23. âyetten-26 âyete kadar 4 âyeti tababet ilmi çerçevesinden yani tıp ve psikoloji nazarı ile okusak neler elde ederiz?
Bazı tespitleri burada paylaşalım:
– Doğum sancısını hafifleten vesilelerden biri hamile kadını sırtını bir yere yaslayarak oturması
– Doğum sancısı çok zor bir durumdur; bu durumda olan bir kadının acıdan dolayı söyledikleri asla yadırganmamalı
“Keşke, bundan önce ölseydim de unutulup gitseydim!’ dedi.” (Meryem 19/23)
– Böyle bir durumda olan kadına verilecek en büyük destek ve moral, onu teselli edecek sözler söylemek
“Aşağısından biri ona şöyle seslendi: “Tasalanma!..”
– Doğum sancılarını azaltacak ve doğumu kolaylaştıracak vesilelerden biri de su içerisinde doğum olabilir.
“Rabbin senin altında bir su kaynağı yaratmıştır.” (Meryem 19/24)
– Doğum anında bir şeyi tutmak, çekmek, fiziki bir hareket yapmak farklı bir rahatlatma imkânı sağlayabilir.
“Hurma ağacını kendine doğru silkele ki sana taze hurma dökülsün.” (Meryem 19/25)
– Doğum öncesi ve sonrası hurma gibi vitamin değeri yüksek bir besinden istifade çok faydalı olabilir.
– Doğum sonrası beslenme, özellikle vücudun su ihtiyacını karşılaması çok önemli bir meseledir.
“Ye, iç. Gözün aydın olsun!…” (Meryem 19/26)
– Doğum sonrası dinlenme, çok fazla konuşmama, hele hele moral olarak insanı yoracak konulardan uzak durmak gereklidir.
فَكُل۪ي وَاشْرَب۪ي وَقَرّ۪ي عَيْنًاۚ فَاِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ اَحَدًاۙ فَقُول۪ٓي اِنّ۪ي نَذَرْتُ لِلرَّحْمٰنِ صَوْمًا فَلَنْ اُكَلِّمَ الْيَوْمَ اِنْسِيًّاۚ
“Ye, iç. Gözün aydın olsun! Eğer insanlardan birini görürsen de ki: Ben, çok merhametli olan Allah’a oruç adadım; artık bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.” (Meryem 19/26)
فَاَتَتْ بِه۪ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُۜ قَالُوا يَا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْـًٔا فَرِيًّا
“Nihayet onu (kucağında) taşıyarak kavmine getirdi. Dediler ki: Ey Meryem! Hakikaten sen iğrenç bir şey yaptın!” (Meryem 19/27)
Peygamberimiz (sas) bir hadisinde beşikteyken üç bebeğin konuştuğunu beyan eder. “Hz. Îsâ, Cüreyc’in bebeği, geçmiş ümmetlerden bir bebek.” (Buhârî, “Amel fi’s-salât”, 7, “Mezâlim”İ 35, “Enbiyâ”, 48, 54; Müslim, “Birr” 7, 8)
İbn Abbas: “Dünyada şu dört bebek konuşmuştur: Yûsuf’un şahidi, Cüreyc’in bebeği, Meryem oğlu Îsâ ve Firavun’un kızının berberi/tarakçısının bebeği.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 5/30-31)
Feriyyâ: “Tuhaf, korkunç, kötü, utandırıcı, suç olan, çirkin, şaşılacak, dehşet bir iş ve iğrenç bir iş”
يَٓا اُخْتَ هٰرُونَ مَا كَانَ اَبُوكِ امْرَاَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ اُمُّكِ بَغِيًّاۚ
“Ey Hârûn’un kız kardeşi! Senin baban kötü bir kimse değildi. Annen de iffetsiz değildi.” (Meryem 19/28)
Hz. Meryem’i bu söz ile 5 yerden vurmaya çalışıyorlar:
1- Soyunun üzerinden
2- Babasının üzerinden
3- Annesinin üzerinden
4- Konumunun üzerinden
5- İffetinin üzerinden
Muğîre b. Şu‘be’nin aktardığına göre: “Resûlullah (sas) beni Necrân halkına gönderdi. Onlar bana: ‘Sizler (Kur’ân’da) “Ey Hârûn’un kız kardeşi!” (Meryem, 28) âyetini okumuyor musunuz? Oysa Hz. Îsâ ile Hz. Mûsâ arasında (tarihen) ne kadar çok zaman geçtiği malumdur (aralarında asırlar varken nasıl kardeş olabilirler?)’ dediler.
Onlara ne cevap vereceğimi bilemedim. Resûlullah (sas)’in yanına döndüğümde durumu ona haber verdim. Bunun üzerine Efendimiz (sas) şöyle buyurdu: “Onlara; o insanların, kendilerinden önce yaşamış olan peygamberlerin ve salih zatların isimlerini (çocuklarına) verdiklerini söyleseydin ya!” (Tirmizî, “Tefsîr”, 20).
فَاَشَارَتْ اِلَيْهِ۠ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا
“Bunun üzerine Meryem bebeği işaret etti. Dediler ki: “Biz, beşikteki bir sabî ile/bebek ile nasıl konuşuruz?” (Meryem 19/ 29)
“Rivayet edildiğine göre; Meryem çocuğa işaret ettiğinde (kavmi şöyle) dediler: ‘Onun bizimle alay etmesi/bizi hafife alması, bize göre (hâşâ) yaptığı zinadan daha ağır bir durumdur!’ Sonra ona, (alaycı bir şekilde) gerçeği itiraf ettirmek/susturmak amacıyla şöyle dediler: ‘Beşikteki bir çocukla nasıl konuşuruz?” (Kurtubî, el-Câmiʿ li-ahkâmi’l-Kur’ân, 11/102).
Nasıl bir zemin var ortada?
Annesi sessiz
Hz. Zekeriyyâ sessiz
İman ehli sessiz
Tarih sessiz
Melekler sessiz
Şimdi konuşan/haykıran kundaktaki bir bebek…
قَالَ اِنّ۪ي عَبْدُ اللّٰهِ۠ اٰتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَن۪ي نَبِيًّاۙ
“Bebek şöyle dedi: Ben, Allah’ın kuluyum. O, bana Kitab’ı verdi ve beni nebi/peygamber yaptı.” (Meryem 19/30)
قَالَ اِنّ۪ي عَبْدُ اللّٰهِ۠ / Kâle innî ‘abdullâhi/ Bebek şöyle dedi: Ben, Allah’ın kuluyum.”
Ne demek istedi?
1. Ben Allah’ın oğlu değil Allah’ın kuluyum.
2. Ben bu şerefe başka bir şeyden dolayı değil Allah’a kul olduğum için eriştim.
3. Ben değerimi insanlardan gelen ünvanlardan değil, Allah’ın verdiği kulluk makamından alırım.
4. Ben kimliğimi insanların bana yüklediği sıfatlardan değil, Rabbimin benim için belirlediği görevden ancak kazanırım.
5. Ben mucize olmamla değil, mucizenin sahibi olan Allah’a nispetimle aslında değer elde ederim.
سُبْحَانَ الَّذ۪ٓي اَسْرٰى بِعَبْدِه۪ / “O Allah ki her şeyden yücedir, kulunu yürütmüştür…” (İsrâ 17/1)
“Bi Abdihi/ Bi Resulihi/ Bi Nebiihi değil Bi Abdihi…”
Kur’ân’ın genel üslubu içerisinde gelecekte olacak bazı şeyleri olmuş gibi anlatabilir. Mesela bununla alakalı birçok âyet vardır; şu ayetlere bakıla bilinir: A‘râf 7/43; Nahl 16/1; Zümer 39/68; Hâkka 69/19…
وَجَعَلَن۪ي مُبَارَكًا اَيْنَ مَا كُنْتُۖ وَاَوْصَان۪ي بِالصَّلٰوةِ وَالزَّكٰوةِ مَا دُمْتُ حَيًّاۖ
“Nerede olursam olayım, O beni mübarek kıldı; yaşadığım sürece bana namazı ve zekâtı emretti.” (Meryem 19/31)
“Beni mübarek kıldı.” ifadesi ne demek?
1. Hayatıma eşsiz bir bereket ihsan eyledi.
2. Başkalarına karşı hayatımı çok faydalı kıldı.
3. Bulunduğum her yerde hayır üreten biri olmamı murat etti.
4. Sözümü, halimi ve varlığımı bereket vesilesi yaptı.
5. Benimle insanların kalbine umut ve hidâyet taşıdı.
6. Yaşadığım zamanla sınırlı kalmadı, benden sonrasına da ulaştı.
7. Ben, risalet zincirinin sondan önceki halkası olarak bu hayrı sürdürdüm.
8. Benden sonra gelecek son peygamberi müjdeleyerek de insanlık için bir bereket vesilesi oldum.
وَاَوْصَان۪ي بِالصَّلٰوةِ وَالزَّكٰوةِ مَا دُمْتُ حَيًّاۖ
“Yaşadığım sürece bana namazı ve zekâtı emretti.” (Meryem 19/31)
وَبَرًّا بِوَالِدَت۪يۘ وَلَمْ يَجْعَلْن۪ي جَبَّارًا شَقِيًّا
“Beni anneme saygılı kıldı; beni bedbaht bir zorba yapmadı.” (Meryem 19/32)
وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ اَمُوتُ وَيَوْمَ اُبْعَثُ حَيًّا
“Doğduğum gün, öleceğim gün ve diri olarak kabirden kaldırılacağım gün esenlik banadır.” (Meryem 19/33)
ذٰلِكَ ع۪يسَى ابْنُ مَرْيَمَۚ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذ۪ي ف۪يهِ يَمْتَرُونَ
“İşte, hakkında şüphe ettikleri Meryem oğlu Îsâ hakkında hakikat/gerçek söz budur.” (Meryem 19/ 34)
Bu âyetten ne gibi mesajlar alabiliriz:
– Şüphe ve tereddütler ancak Kur’ân ile biter.
– Tartışma ve isnatlar ancak Kur’ân ile sona erer.
– Hakikatler rivayetlerle değil ancak vahiy ile belirlenir.
– Zihni karmaşalar ancak ilahî hükümler ile netleşir.
– İnsanların çoğunluğunun dedikleri değil ancak Allah’ın sözü ölçü olur.
Üç önemli nokta…
Birincisi: Hz. Îsâ (as) bebekken dile getirdiği o eşsiz hutbesinde yani konuşmasında 10 şey söyledi. Neydi bu 10 mesele?
1. Ben kulum; beşerim, insanüstü değilim.
2. En büyük şerefim, Allah’a kul olmamdır.
3. Vahiy, bana verilen en büyük nimettir.
4. Peygamberlik, omuzladığım ağır bir emanettir.
5. Mübarek kılınmam, eriştiğim büyük bir lütuftur.
6. Namaz, kulluğumun vazgeçilmez ifadesidir.
7. Zekât, Allah’ın hakkı ve imanımın bir borcudur.
8. Anneme ihsanı, kulluğumun temel bir gereği sayarım.
9. Adâleti hayatımın değişmez ölçüsü bilirim.
10. Selâmı ve esenliği hayatımın parolası kılmaya çalışırım.
İkincisi:
Ayet Sonu Kelimeleri
16. âyet: شَرْقِيًّا – şarkiyyen (doğuya doğru)
17. âyet: بَشَرًا – beşeran (bir insan)
18. âyet: تَقِيًّا – takiyyen (takvâ sahibi)
19. âyet: زَكِيًّا – zekiyyen (tertemiz)
20. âyet: بَغِيًّا – beğiyyen (iffetsiz)
21. âyet: مَقْضِيًّا – makdıyyen (hükme bağlanmış)
22. âyet: قَصِيًّا – kasiyyen (uzak bir yer)
23. ayet: مَنْسِيًّا – mensiyyen (unutulmuş)
24. âyet: سَرِيًّا – seriyyen (bir su arkı)
25. âyet: جَنِيًّا – ceniyyen (olgun hurma)
26. âyet: إِنْسِيًّا – insiyyen (hiç kimse)
27. âyet: فَرِيًّا – feriyyen (tuhaf, çirkin bir iş)
28. âyet: بَغِيًّا – beğiyyen (iffetsiz)
29. âyet: صَبِيًّا – sabiyyen (bir bebek)
30. âyet: نَبِيًّا – nebiyyen (bir peygamber)
31. âyet: حَيًّا – hayyen (yaşadığım sürece)
32. âyet: جَبَّارًا – cebbâran (zorba)
33. âyet: حَيًّا – hayyen (diri olarak)
34. âyet: يَمْتَرُونَ – yemterûn (şüphe ettikleri)
Üçüncüsü:
Bu âyetler Mekke’de nazil oldu. Habeşistan’da Necâşî’nin huzurunda okundu. Kim okudu? Cafer b. Ebî Talib okudu. Âyetler okunurken; Arapça okundu ve Necâşî’de orada bulunan din adamlarından bazıları da sakalları ıslanıncaya kadar ağladılar.
Sonra Necaşi ne dedi? Necaşî yerden bir çubuk aldı. Dedi ki:
“Bu okunanlar ile Hz. Mûsâ’nın getirdiği aynı kaynaktan çıkmıştır.”
“Sizin dininizle bizim dinimiz arasındaki fark, şu çizgi kadar bile değildir.”
