Sîret-i Enbiyâ derslerimizde Hz. Meryem’in hamilelik ve doğum sürecini işledik. Muhammed Emin Yıldırım hocamız bu dersimizi “Mûcize Annenin Mûcize Bebeği” serlevhasının altında bizlere anlattı. Hocamız; Meryem sûresindeki âyetlerin ışığında Hz. Meryem’in nasıl hamile kaldığını, bu sürecin zorluklarını, doğum anını ve sonrasında yaşanan olaylar çok önemli mesajlarla nazarlarımıza verdi. Haftaya Hz. Îsâ’nın o muhteşem konuşması ile derslerimiz inşallah devam edecek…
Dersten Cümleler
Miracın yıldönümü olan Miraç Gecesi’ne yürüdüğümüz şu günlerde Miracın zemini olan Kudüs’te yaşanan en önemli hadiselerden biri olan Hz. Meryem ve Hz. Îsâ’nın doğum süreçlerini anlama adına bir gayret içerisindeyiz.
Gündemlerimizi oluşturmadığımız sürece birilerinin oyuncağı olmaya devam edeceğiz…
Bugünkü dersimizin başlığı “Mûcize Annenin Mûcize Bebeği” idi.
Bütün peygamberlere Allah (cc) mûcizeler bahşetmiştir. Hissî, haberî ve ilmî/bilgi mûcizeleri hemen hemen tüm peygamberlere, son peygamber olan Efendimiz’e (sas) de bahşetmiştir.
Hz. Îsâ’nın annesinin mucizeleri:
– Anneannesinin hamile kalışı
– Annesi Meryem’in doğumu
– Annesi Meryem’in mabede alınışı
– Hz. Zekeriyyâ’nın onun kefaletini üstlenmesi
– Annesi Hz. Meryem’in mabetteki hayatı
– Allah (cc) katından rızıklandırılması
– Eşsiz bir ilme kavuşması
– Temizlenmesi ve büyük bir hadise için seçilmesi
– Babasız Hz. Îsâ’ya hamile kalması
– Hamileliğini kimselerin fark etmemesi
– Tek başına doğum gerçekleştirmesi
– Bebeğini alıp insanların karşısına çıkması
وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَاُمَّهُٓ اٰيَةً وَاٰوَيْنَاهُمَٓا اِلٰى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَع۪ينٍ۟
“Meryem oğlu Îsâ’yı ve annesini büyük bir mûcize kıldık ve her ikisini de oturmaya elverişli, akarsulu yüksek bir yere yerleştirdik.” (Mü’minûn 23/50)
Geçen ders, Âl-i İmrân sûresinde geçen âyetler üzerinden Hz. Meryem’i anlamaya çalışmıştık. Hangi âyetlerden neler öğrenmiştik:
Âl-i İmrân 3/33-36: Aile olarak seçilmesi, adanışı ve doğumu
Âl-i İmrân 3/37: Mabede kabul edilişi ve Zekeriyyâ (as) onu yetiştirmesi
Âl-i İmrân 3/38-41: Zekeriyyâ (as) kıssası
Âl-i İmrân 3/42-48: Mabeddeki hayatı, hamile kalış süreci ve bunun zorlukları
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَۢ اِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ اَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّاۙ
“Kitab’ta Meryem’i de an. O, ailesinden ayrılarak, doğu yönünde bir yere çekilmişti.” (Meryem 19/16)
Vez’kur” kalıbını taşıdığı mesajlar:
– Unutma!
– Hatırla!
– Gündem et!
– Sürekli onları hatırlat!
– Onlardan mesajlar alacağını hatırından çıkarma ve insanlığa duyur!
ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّاۚ
“Bu, Rabbinin Zekeriyyâ kuluna lutfettiği rahmetin anlatımıdır.” (Meryem 19/2)
“Mekânen şarkiyyâ/ doğu yönünde bir yere çekilmişti.”
Neden âyette böyle bir ifade geçiyor? Müfessirlerimiz şöyle yorumlar yapmışlardır:
– Kıble yönünde bir itikâf mekânı (Taberî, Câmi‘u’l-beyân, 18/162)
– Güneş alan bir yer (Salebî, el-Keşfü ve’l-beyân, 18/349-350)
– Yıkandığı ve özel olarak dinlendiği yer (Taberî, Câmi‘u’l-beyân, 18/161-162)
– İbadet ve tefekkür için kendisine belirlediği özel yer (Kurtubî, el-Câmiʿ li-ahkâmi’l-Kurʾân, 11/90)
– İnsanlardan uzaklaşıp daha fazla tefekküre daldığı bir yer (Zemahşerî, el-Keşşâf, 4/154)
– Hayız döneminde gittiği ve sonrasında temizlendiği yer (Râzî, Mefâtîhu’l-ġayb, 21/520)
Bütün bunlardan yola çıkarak diyebiliriz ki âyetteki “doğu yönünün” özellikle zikredilmesi:
– İnziva ve mahremiyet
– İtikâf ve tefekkür
– İbadet ve ilahî tecelli
– İstidad ve hazırlık
– İstikbal ve intisab
فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَاَرْسَلْنَٓا اِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا
“Meryem, onlarla kendi arasına bir perde çekmişti. Derken, biz ona ruhumuzu gönderdik de o, kendisine tastamam bir insan şeklinde göründü.” (Meryem 19/17)
Hz. Cebrâil’in peygamberlik getirmesi için iki önemli işaret vardır:
1- Asli suretinde de gözükmesi
2- Açıkça risalet ve nübüvvet vazifesini duyurması
قَالَتْ اِنّ۪ٓي اَعُوذُ بِالرَّحْمٰنِ مِنْكَ اِنْ كُنْتَ تَقِيًّا
“Meryem dedi ki: Senden, Rahmân/çok esirgeyici olan Allah’a sığınırım! Eğer Allah’tan sakınan bir kimse isen (bana dokunma).” (Meryem 19/18)
وَرَاوَدَتْهُ الَّت۪ي هُوَ ف۪ي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِه۪ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَۜ قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهُ رَبّ۪ٓي اَحْسَنَ مَثْوَايَۜ اِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
“Evinde bulunduğu kadın, onun nefsinden murat almak istedi, kapıları iyice kapattı ve ‘Haydi gel!’ dedi. O da ‘(Hâşâ), Allah’a sığınırım! Zira kocanız benim velinimetimdir, bana güzel davrandı. Gerçek şu ki, zalimler iflah olmaz!’ dedi. (Yûsuf 12/23)
“Hz. Meryem’in bu güzel görünüşlü, yakışıklı delikanlıyı görür görmez ondan Allah’a sığınmış olması, onun iffet ve takvasına delâlet etmektedir. Meleğin ona bu nitelikte görünmüş olması, onun açısından bir imtihan ve iffet sınavı idi.” (Zemahşerî, el-Keşşâf,4/154)
قَالَ اِنَّمَٓا اَنَا۬ رَسُولُ رَبِّكِۗ لِاَهَبَ لَكِ غُلَامًا زَكِيًّا
“Melek: Ben, yalnızca, sana tertemiz bir erkek çocuk bağışlamam için Rabbinin bir elçisiyim, dedi.” (Meryem 19/19)
“Hani melekler şöyle demişti: “Ey Meryem! Allah, seni kendi tarafından bir kelime ile müjdeliyor ki, adı Meryem oğlu Îsâ Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de itibarlı ve Allah’a çok yakın olanlardandır.” (Âl-i İmrân 3/45)
“(Meryem) Dedi ki: “Rabbim! Bana bir erkek eli değmediği halde nasıl çocuğum olur?” Allah buyurdu: “İşte böyle! Allah dilediğini yaratır, bir işin olmasını istedi mi ona sadece ‘ol!’ der, o da oluverir.” (Âl-i İmrân 3/47)
قَالَتْ اَنّٰى يَكُونُ ل۪ي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْن۪ي بَشَرٌ وَلَمْ اَكُ بَغِيًّا
“Meryem: ‘Bana bir insan eli değmediği, iffetsiz de olmadığım halde benim nasıl çocuğum olabilir?’ dedi.” (Meryem 19/20)
قَالَ كَذٰلِكِۚ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌۚ وَلِنَجْعَلَهُٓ اٰيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّاۚ وَكَانَ اَمْرًا مَقْضِيًّا
“Melek: Bu böyledir, dedi; (zira) Rabbin buyurdu ki: Bu bana kolaydır. Çünkü biz, onu insanlara bir delil ve kendimizden bir rahmet kılacağız. Bu, hüküm ve karara bağlanmış (ezelde olup bitmiş) bir iş idi.” (Meryem 19/21)
Hz. Îsâ’nın bu şekilde yaratılması ve sonrasında peygamber olarak görevlendirilmesi:
Hem bir âyet, delil yani mucize;
Hem de bir rahmet vesilesidir.
فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِه۪ مَكَانًا قَصِيًّا
“Derken Meryem ona hamile kaldı, işte bu sebeple karnında bebeği ile uzak bir yere çekildi.” (Meryem 19/22)
مَكَانًا قَصِيًّا / “mekânen kasiyyâ” biraz uzak bir yere, mabedden uzak bir köye çekildi. Neresi burası? Ya Beytü’l-Lahim ya da Eriha, ikisinden birine gitti.
Hz. Meryem’in hamileliği ne kadar sürdü? Bununla ilgili farklı görüşler aktarılmıştır:
– İbn Abbas (ra): ‘Hamilelik ve doğum aynı saat içerisinde gerçekleşti’ demiştir.
– İbn Abbas (ra) (iki farklı rivayet aktarılır): Diğer kadınlar gibi 9 ay sürmüştür
– 8 ay sürmüştür ve bu da başlı başına bir mucizedir; çünkü sekiz aylık doğan çocuk normalde yaşamaz ama İsa bu sürede doğup yaşamıştır.
– Atâ, Ebü’l-Âliye ve Dahhâk: 7 ay sürmüştür.
– 6 ay sürmüştür.
– 3 saat sürmüştür. (Bir saatte hamile kaldı, bir saatte çocuk şekillendi, bir saatte doğurdu)
– Mukatil b. Süleyman: ‘Meryem ona bir saatte hamile kaldı, çocuk bir saatte şekillendi ve güneşin zeval vaktinde (öğle vakti) bir saatte doğurdu. O sırada on yaşındaydı ve İsa’ya hamile kalmadan önce sadece iki kez hayız görmüştü’ demiştir.” (Görüşler için bkz. er-Râzî, Mefâtîhu’l-ġayb, 21/525. ez-Zemahşerî, el-Keşşâf, 4/158. Beğavî, Me‘limü’t-tenzîl, 3/229).
فَاَجَٓاءَهَا الْمَخَاضُ اِلٰى جِذْعِ النَّخْلَةِۚ قَالَتْ يَا لَيْتَن۪ي مِتُّ قَبْلَ هٰذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا
“Doğum sancısı onu bir hurma ağacına (dayanmaya) sevk etti. ‘Keşke, bundan önce ölseydim de unutulup gitseydim!’dedi.” (Meryem 19/23)
Hz. Âişe’nin Hz. Osman’ın şehadetinden sonra buna benzer şöyle bir söz söylediği aktarılır: “عن عائشة – رضي الله عنها – قالت: لوددت أني إذا مت كنت نسيا منسيا / Öldüğüm zaman keşke tamamen unutulup gitmiş (adı sanı hatırlanmayan) biri olsaydım!” (Salebî, el-Keşfü ve’l-beyân, 17/360)
فَنَادٰيهَا مِنْ تَحْتِهَٓا اَلَّا تَحْزَن۪ي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا
“Aşağısından biri ona şöyle seslendi: “Tasalanma! Rabbin senin altında bir su kaynağı yaratmıştır.” (Meryem 19/24)
وَهُزّ۪ٓي اِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّاۘ
“Hurma ağacını kendine doğru silkele ki sana taze hurma dökülsün.” (Meryem 19/25)
فَكُل۪ي وَاشْرَب۪ي وَقَرّ۪ي عَيْنًاۚ فَاِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ اَحَدًاۙ فَقُول۪ٓي اِنّ۪ي نَذَرْتُ لِلرَّحْمٰنِ صَوْمًا فَلَنْ اُكَلِّمَ الْيَوْمَ اِنْسِيًّاۚ
“Ye, iç. Gözün aydın olsun! Eğer insanlardan birini görürsen de ki: Ben, çok merhametli olan Allah’a oruç adadım; artık bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.” (Meryem 19/26)
Dört Önemli Nokta:
– En hassas olunan yerden gelen bir imtihan
– Şahidi olmayan bir hadise
– Emeği çok olan bir meyve
– Sabrı çok zor olan bir alış-veriş
